Make your own free website on Tripod.com

Letaa driceza “Federalism” ni Ugandaa avu.

 Ama  adii ari

Letaa opi suru si dipini azingazo tualo gamente ugandari be di ii idi amuti azi issi la, ojo iga pi ongulumu azia koru la. Asisi leri (i) Lezo ojo orodri ru odi diki tezo oduko ocupi obiaza kopi diki pezu beni. Asisile ojo Amani ndu ndaa di aniruri idi gerika muke diki bazo ngavu obi Ugandaa diki fezo oduko ocopi obiaza kopi diki pezu beni. Asisile ojo amani ndu ndaa di aniruri idi gerika muke diki bazo ocozo agbatara gbazo ojo orodri ru  ba ugandaa diari pini ri pi dru, geriko ojo iipini okpo ndeni ri pi arusi, ngazo zota omgbo otuzo, aata tualu ri be azini dri ceza piri ri be.

Driceza opii suru si ri ni adrezo alaa ndi di avu, asisile amaniru ri ba dekedeke bazo dri ceza aru indi. A’iiza amani ru si, ba deke deke ri driki adre dri ceza aru indi idi fela angu zoo obi ba pia kileri vusi, dika geriko afa ba pini leri afezori vusi.

Ama ni jo risinia “federalism” ni nga loni amani werea surua diari pi izanga issi angiri, adusia ru idi nga fe la ba pii oduko ii ariani ra dika oconga ii piani azingazo ojo iki kopiri ki injizo. Ani ojo awadisi dri ceza amuti suru siri ni adrezo alaandiri ba ati idi onzikana dricere ari ki otuzo dika adrezo eceta’a amboru Uganda ani ruri ru.

Ama’a iga risiria ojo amani odu alu alu si driceza ariki ale iki nga amuti were were  pisi adu si kuaru ri ama candi osu sana gerika ama driceza ingazu ongulumu’a leri si. Di ojata’a angiri amani iga amani nga amadri cezo ani mukela. Ojo ndepiteri amani jo risiri a bari ri ba’ ozodiale ba ici bati alu l’adini, le ama ariki ama, dika ba ba’a ojo piri ki padria ngazo ti – icita mgbari ajizo, di ojo ndu kulu angiri amani leri dika. Amani asibazo drila’a angiri amani ngazo gerika muke ri ndazo gerika alu ri drilea leri.

Ojo amani Oori

 Azi ojondu ndazo azia ojo ndu ozizo ri

Pari okpo ojondu ndaza aniruri abi adre ojondu yaza ocuku driceza’ani suru’aniru ri. Okpo Uganda ni ba lonyi osuzu gerika ndu ndu tree siri otuzo dika a’ata mukeri otuzori, Iki lunga adre muke gerika driceza ongulumu ani muke ri’asi dika ba pirii ni cazo adrezo agbatara driceza’ aniruri a’a pari de si. Azi amani ruri iki andeni siria ojo okpo obia ki ba’a anji anji ri pi dru, ndeni siria asibazo zitaa di dria “Letaa geriko driceza auna’ani ruri wura ba adre ngoni, ngazu ojo muke riki otuzo fezo ojo muke riki opezo gerika a’aza muke dika lonyi tambaza ba treri piri Uganda’a di’ari ninga adre ngoni ari?”

Ba dricere di lepidi ki abiki azakoma fe obiiki imbata’a si azia otinga karatasi bani si di’aniruri si.

Amani abizo ojombaza riki osuzo tre’e risi, egata muke amani oba ama’ esekeleari ki abiki orudri fe angiri ku. Asisile am’ani okpori lezo ba pirini okpo fezo asisile mu keri aji zo gerika ojondu ndaza’ni azia agbatara’ ani rurisi le imi afi amabe.

Ojo amadrilea mbaza riki

Ba a’iipi driceza obisi aniru riki abiki ojo mbaza laki osu gerika bani obizo iki zizo idazola driceza obita’a dinga adre orodriru ngoni, dika ba’nga idi ayu ngoni Uganda’a dia. Ba’azi abiki zi kini bale driceza obita’a di’ika adusia?

Asisile alula azi dini ……..

 

“Pari agasiri (Central government) cado nga ocu la diku”

Ama agbatara gba driceza aru obi’iki bazo tualo ndi ri dria adu sikuaru idi nga ba Uganda’a dipini drileba fe’e ngazo ojata’a ojazo aku pi ‘arusi, gerika driceza aniru asi, pari bani ojo lizo ri a’si ngazo adrezo iyipini orodri ru Uganda ajizo afa aluru. Driceza di nga okpo fe’e dika idi nga asisile fe’e Uganda ni ngazo ba idi ‘aniruri pini tambaza gerika muke ndepi fe risi febeni. Ojo amani ocu bari, ojo abipi alipi bo, dika ojo sadisi ii bopi di’aru ojo azi ngapi ocoko Uganda ni osu. Suru tre’e ni sekeleasi dika ocuku driceza ‘ani Uganda’a aru diari ni azakoma fe’e pila’yu.

Adri ga ojo nze ojata’a amutini aru ri dria, dia amuti ojo liza’ani, dika amuti ba azita tamba pi dianiruri dria, asisile amani ruri lezo abii capi azita fepi pasoza ipariari bazo. Azita’a ocopi injita tepi ba okpoakoko rini dika rutaa fepi ba tiakoko ri dri ii. Ama a’ii asisile driasi  azakuma okpo okpo ocozo bapi azakuzo riki ba dri oco ‘iki jii ba’a anii agabia aniru, idi nga ojataa muke ri aji angiri fudri ci tu.

 Driceza “federalism” ani ruri ifi la…….

“Federalism” idi driceza suru ani ongulumu dricezani iri suru aluri ta mbazorii, di abi adre egata ba’ani ongulumu driceza’ni aria kifeni ri, ba ii aru ojo angiri angiri ngazo ba’dricezo ingazo pari alu’ aru azia ingazo kala ndu ndu suru’ ani ruri be azia ngazo okpo driceza ani ruri ayuzo tualu. Driceza obi taa di’aru, kala ndu ndu suru ani riki okpo iiani driceza ariki fee ongulumu dri lee dika iki oja asisile ba dri la ngazo ojo muke ba piri ri osuzo beri. Azi driceza di aniruri lezo okpo dika dri wala oguzo ba pi dri lee ogogo, Asisile idi ani amboni lezo suru kala bi niri niri  ndu ndu di iki icizo aja aluru gerika ocuzo eseke coza iiani, dika aringa’a ako iiani ongulumu ni aji niri atringa asi, dika lezo bazula iipi dria piri piri ru kini iipi okpo cii ngazo ojo iipi aniri ki ozo.

Asisile driceza suru ani gerika di si, azi ngazo ojo ifi adaada driceza pari aluari idazo, ojo ala’ari leta okpo driceza ani ongulumu siri ba awaki okpo di dricere suru kalali ndu ndu’a di pibe ngazo suru di omrezo zopi bo riru beni. tualu@FedsNet@yahoogroups.com. Amuti aji asi kayi ojo driceza’ ani Ugandaa’ di’ari pi dria.